6 doanh nhân Việt Nam xây tập đoàn từ con số 0: hành trình và bài học

Đầu thập niên 1990, chàng du học sinh ngành kinh tế địa chất mở nhà hàng rồi sản xuất mì gói thương hiệu Mivina tại Kharkov, Ukraine - đúng lúc Liên Xô tan rã và thực phẩm tiện lợi là nhu cầu cấp thiết. Mivina trở thành thương hiệu quốc dân tại Ukraine; năm 2010 ông bán mảng này cho Nestlé với giá được truyền thông đưa tin khoảng 150 triệu USD.

Từ đầu những năm 2000, ông đem vốn về nước làm Vinpearl rồi Vincom, sau hợp nhất thành Vingroup - phủ từ bất động sản, du lịch đến y tế, giáo dục. Năm 2013, Forbes ghi nhận ông là tỷ phú USD đầu tiên của Việt Nam. Bước ngoặt táo bạo nhất: dồn nguồn lực vào VinFast - đưa thương hiệu ô tô điện Việt ra thị trường toàn cầu, niêm yết trên Nasdaq năm 2023.

Du học Đông Âu từ năm 17 tuổi, bà kinh doanh đủ thứ - từ hàng điện tử đến cao su - và kiếm được 1 triệu USD đầu tiên năm 21 tuổi. Về nước, bà tham gia sáng lập và đầu tư vào ngân hàng, bất động sản qua tập đoàn Sovico và HDBank.

Cú đặt cược lớn nhất là hàng không: Vietjet Air cất cánh năm 2011 với mô hình giá rẻ khi bay vẫn là thứ xa xỉ với đa số người Việt. Chiến lược "biến máy bay thành xe buýt trên trời" giúp hàng chục triệu người Việt lần đầu được bay. Năm 2017, Forbes ghi nhận bà là nữ tỷ phú tự thân đầu tiên của Đông Nam Á.

Năm 1992, ông cùng bạn lập công ty buôn bán thiết bị xây dựng ở Hà Nội. Thấy nhu cầu vật liệu bùng nổ theo làn sóng xây dựng, Hòa Phát lấn dần sang nội thất, ống thép, rồi thép xây dựng - ngành nặng vốn mà ít doanh nghiệp tư nhân dám vào thời đó.

Khác với nhiều tập đoàn cùng thời đa ngành hóa ồ ạt, ông Long nổi tiếng với triết lý tập trung: làm thép đến nơi đến chốn, đầu tư khu liên hợp gang thép Dung Quất hàng tỷ USD để khép kín chuỗi sản xuất. Hòa Phát trở thành nhà sản xuất thép lớn nhất Việt Nam và ông Long nhiều năm liền có tên trong danh sách tỷ phú Forbes.

Năm 1988, tiến sĩ toán-lý Trương Gia Bình cùng 12 nhà khoa học lập FPT với xuất phát điểm gần như không vốn - khởi đầu bằng cả... buôn máy tính và sấy chuối khô để nuôi công ty. Bước ngoặt là quyết định xuất khẩu phần mềm cuối thập niên 1990, khi cả thế giới chưa ai tin "Việt Nam làm được software".

FPT kiên trì mở văn phòng tại Ấn Độ, Mỹ, Nhật - thất bại nhiều lần trước khi Nhật Bản trở thành thị trường vàng. Ngày nay FPT có mặt tại gần 30 quốc gia, doanh thu tỷ USD từ dịch vụ công nghệ, và đang đặt cược tiếp vào AI và bán dẫn - đúng phong cách "đi trước một nhịp" của người sáng lập.

Đang điều hành Ngân hàng Bắc Á, bà Thái Hương rẽ ngang sang ngành sữa năm 2009 sau khủng hoảng sữa nhiễm melamine - với niềm tin người Việt xứng đáng có sữa tươi sạch chuẩn quốc tế. TH true MILK đầu tư thẳng vào trang trại bò sữa tập trung công nghệ cao tại Nghệ An, thời điểm đó thuộc hàng lớn nhất châu Á.

Chiến lược "sữa tươi sạch từ trang trại" buộc cả ngành phải minh bạch hóa nguồn gốc - một cú hích thay đổi chuẩn mực thị trường. Bà tiếp tục mở rộng mô hình nông nghiệp công nghệ cao sang Nga và các thị trường khác.

Tốt nghiệp kỹ sư cơ khí năm 1983, ông bắt đầu bằng công việc tay chân trong xưởng sửa chữa ô tô - giai thoại "vét mỡ bò" ông vẫn kể lại như bài học đầu đời. Năm 1997, ông lập Thaco tại Đồng Nai, đi từ sửa chữa lên lắp ráp xe tải, xe bus, rồi hợp tác lắp ráp cho Kia, Mazda, Peugeot tại khu công nghiệp Chu Lai.

Thaco trở thành doanh nghiệp ô tô tư nhân lớn nhất Việt Nam trước khi ông rẽ tiếp sang nông nghiệp quy mô lớn (tiếp quản mảng nông nghiệp của HAGL) - áp kỷ luật công nghiệp vào trồng trọt chăn nuôi. Forbes ghi nhận ông là tỷ phú USD từ 2018.